Jakość powietrza
Stopień jakości powietrza Dobra
Legenda
  Bardzo dobra
  Dobra
  Umiarkowana
  Brak danych
  Dostateczna
  Zła
  Bardzo zła
tabelka scrollowana
Czujniki GIOŚ NO2 CO O3 SO2
ul. Sienkiewicza   27.49   729.22   4.28   5.61
- - - - PM2.5 PM10 - - - - - - - -
ul. Sienkiewicza   -   23.39
Czujniki o mniejszej dokładności:
Kamieniec   39.31   54.07
Józefa Piłsudskiego   18.82   24.03
Tytusa Chałubińskiego   17.43   21.99
Zofii i Witolda Paryskich   25.3   36.02
Kuźnice   11.36   14.19
Szkoła Podstawowa w Kościelisku   9.52   11.22
Wszystkie odczyty podawane są w µg/m3
Partner: airly
Wt. 06.12 10:00
Deszczowo
3° / -3° słabe opady deszczu
Śr. 13:00
Zachmurzenie
-0°
Czw. 13:00
Zachmurzenie
Pt. 13:00
Śnieg
Sob. 13:00
Śnieg
Nd. 07:00
Deszczowo
Zdjęcie promujące Zakopane

Jan Izydor Sztaudynger (pseud. i krypt., m.in. Dr J. Szt., Jan Kokowski, Jan Korab, JANSZT, Józef Czosnowski, Świerszcz) urodził się 28 kwietnia 1904 r. w Krakowie, zmarł 12 września 1970 r. w Krakowie. Pochowany został na cmentarzu Salwatorskim.

Był poetą, satyrykiem, teoretykiem i działaczem teatru lalkowego (m.in. honorowym członkiem Międzynarodowej Unii Lalkarskiej). Jego dzieła to m.in: Piórka (1954), Krakowskie piórka (1956), Puch ostu (1958), Piórka z gór (1961, tu fraszki z Zakopanego), Ballady i fraszki (1963). W tomach Muchomory (1961), Kasztanki (1964), Narodziny obłoczka (1965) opublikował wiersze dla dzieci. Tworzył też miniatury dramatyczne, np. Jak zwykle wszystko winą jest Amora (1965, 1973).

KRAKÓW – POZNAŃ – ŁÓDŹ – SZKLARSKA PORĘBA – ZAKOPANE

Dzieciństwo spędził w Krakowie. Początkowo, w ramach edukacji domowej, uczyła go matka, ale po dwóch latach, od r. 1909, uczęszczał do Wzorcowej Szkoły Ćwiczeń przy Krakowskim Seminarium Nauczycielskim. W latach 1913–1914 zwiedził z ojcem austriackie i włoskie miasta, a także rejon jeziora Ledro w Alpach. W czasie I wojny światowej pracował jako goniec Naczelnym Komitecie Narodowym w Krakowie, a następnie wraz z rodziną przebywał w Wiedniu i Brnie (tu kontynuował naukę na Prywatnych Polskich Kursach Gimnazjalnych). W 1915 r. razem z rodziną powrócił do Krakowa. Zaprzyjaźnił się w tym czasie z Wojciechem Natansonem i Franciszkiem Kurkiem (znanym jako Jalu Kurek). W tamtym czasie (gimnazjum) pisał wiersze i zajmował się tłumaczeniami poezji Horacego oraz dramatu H. von Kleista. Maturę zdał w 1922 r., a następnie podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1922–1925 razem z m. in. Jalu Kurkiem i Mieczysławem Jastrunem (wł. Agatsteinem) tworzył grupę literacką „Helion”. W 1926 r. Karol Hubert Rostworowskim opublikował wybór wierszy Sztaudyngera pt. Dom mój. 13 XII 1927 r. Jan Sztaudynger na podstawie rozprawy Stosunek Garczyńskiego do religii i wpływ Goethego na Garczyńskiego uzyskał stopień doktora filozofii w zakresie filologii. Promotorem rozprawy był Józef Kallenbach. Po studiach pracował jako nauczyciel języka polskiego w Dębicy na Pomorzu, w Bydgoszczy i Poznaniu. W tym czasie odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Piechoty w Zaleszczykach i Równem, publikował w „Kurierze Literacko-Naukowym” i „Tęczy”. Przebywając w Poznaniu (od 1930 r.), został członkiem poznańskiego oddziału Związku Zawodowego Literatów Polskich. Od roku 1934 pracował w Poznaniu jako wykładowca Państwowej Szkoły Wydziałowej, a w latach 1934–1935 kierował poznańskim Teatrem Lalek „Miniatury”. Dużo podróżował m. in. do Czechosłowacji, Austrii, Niemiec, Belgii, Francji. W czasie okupacji najpierw aresztowany przez Niemców i osadzony w obozie przejściowym, został zwolniony, a następnie brał udział w tajnym nauczaniu. Nieustannie tworzył (m. in. Wojna grzybów – pastisz Pana Tadeusza A. Mickiewicza). Po wojnie zamieszkał w Łodzi i objął stanowisko kierownika literackiego Teatru Lalek „Biedronka”. Powołał też Instytut Teatrów Lalkowych. W 1947 r. wraz z rodziną zamieszkał w Szklarskiej Porębie. Pracował w Krakowie i Warszawie. Po odebraniu Sztaudyngerowi przez władze domu w Szklarskiej Porębie, powrócił do Łodzi. W latach pięćdziesiątych pisał krótkie formy liryczne, aforyzmy i fraszki.

Pod koniec 1955 r. osiadł w Zakopanem. To tutaj powstały wspomnienia Ojciec i Matka. Publikował swoje kolejne utwory. Nadal udzielał się na polu teatralnym (m. in. udział w V Kongresie Międzynarodowego Stowarzyszenia Teatru Lalek w Pradze, a na VII Kongresie w Bochum i Brunszwiku przyznano mu godność członka honorowego). W 1968 r. przeszedł na emeryturę. W 1970 r. pisał jeszcze wspomnienia, które ukazały się w formie wywiadu (A. Sztaudynger-Kaliszewicz Chwalipięta, czyli rozmowy z Tatą, Łódź 1973). Jan Sztaudynger zmarł w Krakowie we wrześniu 1970 r.

PAMIĄTKI

Archiwum twórcy (m. in. jego rysunki i portrety autorstwa Vlastimila Hofmana) znajdują się w zakopiańskiej willi „Koszysta”. W 1972 r. na domu, w którym mieszkał w Łodzi, umieszczono tablicę pamiątkową. Od 2006 r. w Szklarskiej Porębie działa Stowarzyszenie „Puch ostu” oraz Klub Miłośników Twórczości Jana Sztaudyngera. Jego imię nosi Zespół Szkół Mistrzostwa Sportowego w Szklarskiej Porębie.

Oprac. Agnieszka Jurczyńska-Kłosok na podstawie:

M. Wójcik Sztaudynger Jan Izydor [w:] Polski słownik biograficzny, pod red. A. Romanowskiego, t. XLIX, z. 200, Warszawa – Kraków 2013, s. 87–91.