Aktualności z Czerwonego Dworu

  Czerwcowy Wieczór w Czerwonym Dworze zatytułowany „Władza i kultura po II wojnie światowej w Zakopanem” poprowadziła dr Alicja Tatarczuch- Maciata, znana zakopiańska lekarka, właścicielka Galerii Wojciecha Flecka w Zakopanem. Przedstawiła stosunkowo mało znane fakty z powojennego życia naszego miasta. Omówiła postać Kazimierza Bergera-Jankowskiego, pierwszego burmistrza w powojennej rzeczywistości Zakopanego (1 kwietnia 1946-2 lipca 1948). Druga część prelekcji poświęcona została życiu artystycznemu w Zakopanem w latach pięćdziesiątych XX wieku, a w szczególności artyście malarzowi Wojciechowi Fleckowi, dyrektorowi zakopiańskiej delegatury Biura Wystaw Artystycznych. Nie zabrakło też opowieści o Jerzym Waldorffie – współtwórcy Muzeum im. Karola Szymanowskiego w Atmie, czy Andrzeju Panufniku – kompozytorze i dyrygencie, zmuszonym do emigracji z Polski. Wieczór zakończyła prezentacja filmu na temat twórczości Wojciecha Flecka oraz galerii znajdującej się na Chłabówce w Zakopanem. Kazimierz Berger- Jankowski (1884-1949) Od 1901 r. należał do PPS ps. „Goliat”. Zajmował się kolportażem nielegalnych wydawnictw. W 1905 r. wszedł w skład Komitetu Rewolucyjnego w Sosnowcu. W 1907 r., wobec groźby aresztowania, zbiegł do Galicji i zamieszkał w Zakopanem.Tam był współzałożycielem PPS oraz biblioteki Tow. Uniwersytetów Robotniczych. Pracował zawodowo jako buchalter w tartaku na Zwierzyńcu. Od 13 grudnia 1912 r. członek Zw. Strzeleckiego w Zakopanem; ukończył kurs podoficerski. Został instruktorem w Poroninie i Rabie Wyżnej. W czasie I wojny światowej 5 sierpnia 1914 r. wyruszył z oddziałem Zw,. Strzeleckiego do Zatora, a stamtąd do Krzeszowic. Służył w oddziale J. Piłsudskiego i Legionach Polskich ps. „Jankowski”. W Kielcach przydzielony do baonu rekruckiego 1 pp LP, był dowódcą komp. Następnie dowodził plut. 4 komp. I baonu 1 pp LP. W listopadzie skierowany do prac werbunkowych w Sosnowcu, był przydzielony do komendy etapu pułku. Wobec choroby płuc wysłany do Jabłonkowa, gdzie 9 grudnia wojskowa komenda lekarska skierowała go na leczenie do Zakopanego. Przydzielony do tamtejszej komendy placu. 15 lutego 1915 r. w stopniu plut. zwolniony z Legionów. W okresie rozkładu Austro-Węgier 1 listopada 1918 r. jako przedstawiciel lewicy wszedł w skład Rady Narodowej w Zakopanem. W niepodległej Polsce mieszkał w Zakopanem. Pracował jako urzędnik prywatny. Prowadził pensjonat w swojej willi „Zamieć” przy ul. Jagiellońskiej. Członek-założyciel i aktywista oddziału Zw. Legionistów Polskich w Zakopanem. W latach 30. przewodniczący PPS w Zakopanem. Z ramienia partii w 1934 r. wybrany do.tamtejszej Rady Miejskiej. Odznaczony Medalem Niepodległości    Tekst: Małgorzata Wnuk Zdjęcia: Maciej Jonek

Bartuś Obrochta to postać obrosła już dziś legendą, może nawet mitem. Zakopiański przewodnik, muzykant, polowac i gawędziarz, a także obrońca tatrzańskiej przyrody na stałe wpisał się w historię i literaturę związaną z naszym regionem. Majowy Wieczór w Czerwonym Dworze poświęcony był tej barwnej postaci, której 100. rocznica śmierci przypadła 1 maja. Wieczór poprowadził zaprzyjaźniony z rodziną Obrochtów Adam Kitkowski. Przywołał on wiele faktów z życia legendarnego Bartusia – tych powszechnie znanych i tych wydobytych z rozlicznych archiwów. Podczas Wieczoru grała muzyka z prymistą Bartłomiejem Obrochtą - praprawnukiem, który przywołał nuty ojca, dziadka i pradziadka. Zaśpiewały dziewczęta z rodziny Obrochtów oraz zespołu im. Bartusia Obrochty. Niespodziankę stanowiło też wykonanie przez Annę Lassak pieśni Karola Szymanowskiego z towarzyszeniem akompaniamentu Maryny Rudyk. Bartuś Obrochta był bowiem zaprzyjaźniony z Karolem Szymanowskim. W wieczorze wzięła udział przedstawiciel Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Ewa Kowalewska. Po zakończeniu oficjalnej części spotkania trwały jeszcze długo rozmowy kuluarowe. Rok Bartusia Obrochty zbiega się bowiem z reaktywacją słynnego zespołu im. Bartusia Obrochty.    Tekst: Małgorzata Wnuk Zdjęcia: Maciej Jonek

Kwietniowy wieczór w Czerwonym Dworze miał w sobie coś z dobrego szkolnego spotkania po latach — trochę nostalgii, trochę śmiechu i sporo zwykłych, ludzkich rozmów. Już od wejścia było wiadomo, że to nie będzie „typowa akademia ku czci”. Raczej spotkanie ludzi, których coś łączy — w tym przypadku 150 lat Zespołu Szkół Budowlanych im. dra Władysława Matlakowskiego w Zakopanem. Centralnym punktem wieczoru była rozpoczęta szkolnym dzwonkiem prelekcja Joanny Wajs-Buczyńskiej, która w niezwykle interesujący sposób przybliżyła historię zakopiańskiej „Budowlanki”. Opowiadała o początkach szkoły, jej rozwoju w różnych okresach historycznych oraz o ludziach, którzy tworzyli jej tożsamość. Szczególną uwagę poświęciła roli szkoły w kształtowaniu lokalnej architektury i tradycji budowlanych Podhala. Prezentacja wzbogacona była archiwalnymi materiałami przygotowanymi przez Andrzeja Gewonta. Wydarzenie zgromadziło wielu gości, absolwentów, uczniów oraz sympatyków szkoły. Wieczór zaszczycili swoją obecnością m.in. ks. Infułat Stanisław Olszówka, Wicestarosta Tatrzański Wawrzyniec Bystrzycki, Zastępca Przewodniczącej Rady Powiatu Tatrzańskiego - Marta Nędza-Kubiniec, Marek Król-Józaga-Dyrektor PLSP im. A. Kenara w Zakopanem oraz nauczyciele Zespołu Szkół Budowlanych im. dra Władysława Matlakowskiego w Zakopanem p. Dyrektor Małgorzatą Mierczak na czele. Jeszcze długo po części oficjalnej kuluary żyły własnym życiem – pełne anegdot, wspomnień i świętowania jubileuszu 150-lecia istnienia szkoły.    Tekst: Krzysztof Dembowski Zdjęcia: Paweł Murzyn

27 marca 2026 r. w Centrum Kultury Rodzimej w willi Czerwony Dwór w Zakopanem odbyło się uroczyste otwarcie wystawy „Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji”. Wydarzenie zgromadziło licznych gości – mieszkańców, miłośników sztuki oraz rodzinę i przyjaciół artysty. Szczególny charakter spotkaniu nadała obecność trzech córek Zdzisława Walczaka, a także wnuków i prawnuków. Wernisaż otworzyła p. Małgorzata Wonuczka-Wnuk, koordynatorka Centrum Kultury Rodzimej, witając wszystkich przybyłych. Wśród zaproszonych gości obecna była Naczelnik Wydziału Kultury i Komunikacji Społecznej Miasta Zakopane, p. Joanna Staszak, która zabrała głos w imieniu Burmistrza Miasta Zakopane p. Łukasza Filipowicza, p. Maria Mateja-Torbiarz, była naczelnik wydziału kultury oraz p. Marta Nędza-Kubiniec wiceprzewodnicząca rady powiatu tatrzańskiego i wiceprezesa Związku Podhalan Oddział Zakopane. Ważnym punktem programu były wspomnienia córki artysty, Marty Stasiowskiej, która przybliżyła zebranym postać ojca – nie tylko jako twórcy, ale także człowieka pełnego pasji, wrażliwości i głębokiego przywiązania do rodzinnych stron. Wprowadzenie do wystawy oraz przemowę towarzyszącą publikacji albumu poświęconego artyście wygłosiła Anna Buńda- Dorula. Tegoroczna wystawa ma szczególne znaczenie – przypada bowiem 100. rocznica urodzin Zdzisława Walczaka, wybitnego kronikarza kultury Podhala oraz 25. rocznica Jego śmierci. Zdzisław Walczak, urodzony w Zakopanem, był artystą samoukiem – malarzem na szkle, snycerzem, muzykantem i gawędziarzem. Jego twórczość stanowi wyjątkowe świadectwo kultury Podhala. W swoich pracach przedstawiał zarówno sceny rodzajowe i religijne, jak i rozbudowane kompozycje historyczne, odnoszące się do dziejów Polski. Tworzył obrazy będące swoistymi kronikami – łączącymi wątki narodowe, religijne i lokalne. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmuje dokumentacja zanikającego krajobrazu kulturowego regionu – starych chałup, kapliczek oraz pasterskich szałasów. Walczak był również aktywnym kronikarzem życia społecznego – przez lata dokumentował spotkania Związku Podhalan, tworząc unikalne zapisy wzbogacone rysunkami i karykaturami. Dziękujemy za tak liczną obecność i wspólne przeżywanie tego wyjątkowego wieczoru.  Tekst: ZCK Zdjęcia: Maciej Jonek

Wieczór w Czerwonym Dworze w marcu poświęcony został pamięci Ryszarda Kaczorowskiego – ostatniego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie oraz Honorowego Obywatela Zakopanego. Prelekcję wygłosił dr inż. Piotr Bąk – geodeta i samorządowiec, przez wiele lat związany z Zakopanem i Powiatem Tatrzańskim jako radny, zastępca burmistrza, burmistrz miasta, a także – przez dwie kadencje – starosta tatrzański W swoim wystąpieniu Piotr Bąk nakreślił szeroki kontekst historyczny, przedstawiając dzieje Prezydentów RP na uchodźstwie, ze szczególnym uwzględnieniem ostatniego z nich - Ryszarda Kaczorowskiego. Przypomniał jego młodzieńcze lata spędzone w harcerstwie, działalność w strukturach Szarych Szeregów, aresztowanie przez NKWD i dramatyczne doświadczenia zesłania na Sybir. Następnie omówił jego służbę w szeregach Armii Andersa oraz udział w kampanii włoskiej podczas II wojny światowej. Po wojnie Kaczorowski pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie przez dziesięciolecia aktywnie działał w środowiskach polonijnych, podtrzymując ciągłość tradycji niepodległościowej państwa polskiego. W 1989 roku objął urząd Prezydenta RP na Uchodźstwie, a rok później – w geście o ogromnym znaczeniu symbolicznym – przekazał insygnia władzy prezydenckiej wybranemu w wolnych wyborach prezydentowi Polski, kończąc tym samym misję władz emigracyjnych. Szczególne miejsce w wykładzie zajęły związki Ryszarda Kaczorowskiego z Zakopanem. Prelegent podkreślił jego życzliwość wobec miasta, obecność podczas ważnych uroczystości oraz serdeczne relacje z mieszkańcami. To właśnie te ciepłe, osobiste kontakty sprawiły, że został uhonorowany tytułem Honorowego Obywatela Zakopanego. Zarówno prelegent, jak i osoby zabierające głos w dyskusji dały świadectwo wielkości i skromności Ryszarda Kaczorowskiego. Wspomnieniami oraz pełnymi wzruszeń opowieściami podzielili się m.in. ks. infułat Stanisław Olszówka, Maria Mateja-Torbiarz – była naczelnik Wydziału Kultury Miasta Zakopane – wraz z córką Magdaleną Pelc, obecna naczelnik Wydziału Kultury i Komunikacji Społecznej Joanna Staszak oraz Barbara Baniecka-Dziadzio – zakopiańska artystka-malarka. Ich słowa podkreślały nie tylko doniosłość historycznej roli Prezydenta, ale również jego otwartość, pogodę ducha i serdeczność. Wydarzenie wzbogaciła prezentacja archiwalnych fotografii autorstwa Pawła Murzyna, dokumentujących wizyty Ryszarda Kaczorowskiego w Zakopanem, na których obecni na sali Goście mogli odnaleźć siebie sprzed lat i powrócić pamięcią do wspólnych spotkań z Prezydentem.  Tekst: Krzysztof Dembowski Zdjęcia: Maciej Jonek

Góralskie serca mocniej zabiły podczas lutowego Wieczoru w Czerwonym Dworze za sprawą jego bohatera – Andrzeja Krzeptowskiego Bohaca - potomka starego sabałowego rodu, doskonałego muzykanta, kierownika i instruktora zespołów góralskich, wychowawcy dzieci i młodzieży na Podhalu i w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Rozmowę o życiu i działalności Andrzeja Krzeptowskiego Bohaca prowadziła prof. dr hab. Anna Mlekodaj, prof. nadzwyczajny w Instytucie Nauk Humanistyczno-Społecznych i Turystyki Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Targu, absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, która naukowo zajmuje się literaturą i kulturą Podtatrza w aspekcie literaturoznawczym, językoznawczym, kulturowym, medioznawczym, a także edukacją w zakresie dziedzictwa kulturowego regionu. Już przy wejściu witała licznie przybyłych gości muzyka złożona z zaprzyjaźnionych muzykantów, którzy swą obecnością uhonorowali kolegę i nauczyciela. Rozmowę rozpoczęła prof. Anna Mlekodaj rozważaniem czym w swej istocie jest słowo „dziedzictwo”, skłaniając zebranych do refleksji. Później pojawiały się kolejne wątki – pochodzenia, nauki, wojska, wreszcie pracy. Od najmłodszych lat Andrzejowi towarzyszyła muzyka – w domu, szkole, podczas nauki w salezjańskiej szkole zawodowej w Oświęcimiu, w zespole góralskim by wreszcie dotrzeć z muzyką góralską na najważniejsze sceny w kraju. Andrzej Krzeptowski Bohac koncertował bowiem ze swym bratem Henrykiem i podhalańskimi muzykantami na wielu scenach, m.in. Filharmonii Narodowej w Warszawie, Teatrze Polskim w Warszawie, Teatrze Stefana Żeromskiego w Kielcach oraz Teatrze Starym w Krakowie. Poza tym prowadził pogadanki i prelekcje muzyczne w szkołach całej Polski. Także na emigracji w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej poza pracą zajął się pracą z dziećmi i młodzieżą. W roku 2008 za swą działalność został uhonorowany Nagrodą im. Oskara Kolberga. O działalności, pracy z młodzieżą, miłości do Podhala, upowszechnianiukultury góralskiej, opowiadano jeszcze długo, wspominano dawne czasy z humorem i łezką w oku. Dziękowali Andrzejowi Krzeptowskiemu Bohacowi m.in. Maciej Szostak – dyrektor Zakopiańskiego Centrum Kultury, ks. dr hab. Władysław Zarębczan, Helena Buńda – sekretarz w starostwie tatrzańskim, Jan Bukowski i Anna Bąk – prezesi Związku Podhalan w Zakopanem. Obecni byli m.in.Jan Smoleń – prezes Stowarzyszenia Lachów Sądeckich, Stanisław Gąsienica-Wawrytko - prezes oddziału Tatrzańskiego Stowarzyszenia Twórców Ludowych.  Tekst: Małgorzata Wnuk Zdjęcia: Maciej Jonek

„Macierzyństwo” w Budapeszcie Jeszcze niedawno pokonkursową wystawę „Macierzyństwo” można było oglądać w Centrum Kultury Rodzimej w willi Czerwony Dwór w Zakopanem. Od 1 lutego jej część można zobaczyć w Domu Polskim im. Jana Pawła II w Budapeszcie. Na wystawie prezentowane są obrazy nagrodzonych artystów malujących na szkle. Wernisaż wystawy poprzedziła uroczysta Msza św. koncelebrowana w Kościele Polskim zbudowanym blisko sto lat temu w 1926 roku. Następnie wszyscy udali się do Domu Polskiego, gdzie wystawę otworzyli Katarzyna Tákácsne-Kalińska – dyrektor Domu Kultury Polskiej w Budapeszcie oraz Maciej Szostak - dyrektor Zakopiańskiego Centrum Kultury, który podziękował za zaproszenie i wyraził radość z dalszej współpracy naszych ośrodków oraz możliwości dzielenia się podhalańską kulturą z Polonią węgierską oraz Węgrami. O samej wystawie, organizowanych konkursach i sztuce witrochromii mówiła kurator wystawy dr Małgorzata Wnuk. W wernisażu wzięli udział m.in. Monika Molnarne Sagun, poprzednia dyrektor Domu Kultury Polskiej, która przed sześcioma laty zainicjowała współpracę, Joanna Urbańska – prezes stowarzyszenia im. Korompaya i była dyrektor Instytutu Polskiego w Budapeszcie, ksiądz proboszcz Krzysztof Grzelak oraz ks. Prowincjał Bogdan Renusz.  Tekst: Małgorzata Wnuk Zdjęcia: Zofia Szwajnos