„Czerwony Dwór”, znajdujący się w samym sercu Zakopanego, przy ul. Kasprusie, wiodącej w stronę Doliny Strążyskiej, to jedna z najpiękniejszych, a także najważniejszych willi Zakopanego. Wybudowana została w latach 1901-1902 przez Wojciecha Roja, bliskiego współpracownika Stanisława Witkiewicza, w stylu zakopiańskim dla Oktawii Lewandowskiej, siostry Zygmunta Gnatowskiego, właściciela projektowanej przez Stanisława Witkiewicza „Koliby”. Dom nosił początkowo nazwę „Władysławka” od imienia męża O. Lewandowskiej.
W 1904 r. zamieszkał tu Artur Rubinstein. Lata pierwszej wojny światowej spędził tu Stefan Żeromski, tutaj też mieścił się „zakopiański Belweder” w listopadzie 1918 roku, kiedy to znany pisarz stał na czele zakopiańskiej Rady Narodowej i nazywano go „Prezydentem Rzeczypospolitej Zakopiańskiej”. Właśnie tutaj, w oficynie, mieszkał kompozytor Karol Szymanowski, bywał często Stanisław Ignacy Witkiewicz – obaj zaprzyjaźnieni z Arturem Rubinsteinem. Bywali u Szymanowskiego m.in.: Zofia Nałkowska, Piotr i Rafał Malczewscy, Zbigniew Uniłowski, Henryk Sztompka i wielu innych ludzi ze świata kultury.
Mniej więcej w połowie lat 20. XX w. willę kupiła pani de Pourbeix-Zakrzewska, która pokryła dach czerwoną blachą i zmieniła jej nazwę na „Czerwony Dwór”. Nazwa przetrwała do dziś.
Po II Wojnie Światowej budynek został przejęty i przekazany na cele oświatowe. W latach 1946-1947 było tu schronisko młodzieżowe, a następnie prewentorium Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci z Krakowa i Państwowy Dom Dziecka dla chłopców. Od 1951 r. do 2016 r. w willi znajdowało się przedszkole, które od 1954 r. nosiło imię Karola Szymanowskiego.
Decyzją Burmistrza Miasta Zakopane Leszka Doruli w roku 2016 budynek został przeznaczony na centrum kultury promujące sztukę rodzimą. W Galerii Czerwony Dwór odbywają się wystawy twórczości podhalańskich twórców, warsztaty twórczości ludowej, wykłady i prelekcje. Tu właśnie można zapoznać się z tradycyjnym malarstwem na szkle zakopiańskich twórców.
Są takie chwile w życiu społeczności, które pozostają w pamięci wielu pokoleń. Są też ludzie i muzyka, które na trwałe wpisują się w historię Zakopanego i odciskają ślad na naszej podhalańskiej ziemi. Taki właśnie był wyjątkowy wieczór z legendarną kapelą „Zokopiany”, który odbył się na plenerowej scenie w ogrodzie Czerwonego Dworu. Był to również szczególny moment dla samego cyklu, ponieważ koncert „Kapeli Zokopiany” odbył się podczas 99. „Wieczoru w Czerwonym Dworze”. Spotkanie zgromadziło licznych mieszkańców, rodzinę Jana Karpiela Bułecki, przyjaciół oraz miłośników muzyki góralskiej. Mimo chwilowego deszczu atmosfera wydarzenia pozostała niezwykle ciepła i radosna. Wieczór wypełniły wspomnienia, wzruszenia oraz autentyczna muzyka Podhala. Kapela „Zokopiany” powstała pod koniec lat 70. XX wieku. Tworzyli ją wybitni muzycy i śpiewacy związani z Podhalem: Jan Karpiel Bułecka, Henryk Krzeptowski-Bohac, Andrzej Dziubas, Andrzej Krzeptowski-Bohac, Stanisław Michałczak, Jan Zatorski, Józef Chyc, Andrzej Frączysty-Karbowiec oraz Andrzej Chowaniec - Rybka. Towarzyszyły im śpiewaczki: Zofia Kubiniec-Stanuch, Hanka Rybka, Hanka Karpiel, Agata Helena Pitoń, Basia Polak oraz Stanisława Szostak Berda. Kapela „Zokopiany” od lat uznawana jest za jeden z najważniejszych zespołów wykonujących tradycyjną muzykę Podhala. W 2000 roku artyści zostali uhonorowani prestiżową Nagrodą im. Oskara Kolberga za zasługi dla kultury ludowej. Wieczór poprowadzili Maria Kukuc- Frączysta oraz Andrzej Jakubiec-Kubosek, którzy przybliżyli historię zespołu i jego znaczenie dla kultury Podhala. Podczas koncertu kapela wystąpiła w składzie: Jan Karpiel Bułecka, Andrzej Krzeptowski-Bohac, Józef Chyc, Stanisław Michałczak, Andrzej Frączysty-Karbowiec, Andrzej Dziubas oraz Andrzej Chowaniec-Rybka. Towarzyszył im chórek w składzie: Anna Naglak, Stanisław Szostak-Berda, Agata Helena Pitoń oraz Hanka Rybka. Koncert miał szczególny charakter, ponieważ odbywał się równocześnie z jubileuszem 70. urodzin Jana Karpiela Bułecki – lidera kapeli „Zokopiany”. Prowadzący wieczór przypomnieli postać jubilata – człowieka renesansu, obdarzonego wieloma talentami. Jan Karpiel Bułecka to multiinstrumentalista, architekt, gawędziarz, tancerz i ambasador kultury Podhala. Urodzony w Zakopanem, syn Zofii i Bolesława Karpiela Bułecki, od lat pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci regionu. Artysta jest laureatem wielu prestiżowych wyróżnień, w tym Złotego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Nagrody im. Oskara Kolberga, Nagrody „Siła Korzeni” oraz Nagrody im. Stanisława Wyspiańskiego za wybitne osiągnięcia w muzyce ludowej. W imieniu rodziny głos zabrał syn Jana Karpiela Bułecki – Jan. Życzenia jubilatowi złożyli także m.in. zastępca Burmistrza Miasta Zakopane Iwona Grzebyk-Dulak wraz z dyrektorem Zakopiańskiego Centrum Kultury Maciejem Szostakiem oraz Małgorzatą Wnuk z Centrum Kultury Rodzimej, reprezentujący Burmistrza Miasta Zakopane Łukasza Filipowicza. Wśród gości obecni byli również przyjaciele muzycy z Beskidu Śląskiego: Zbyszek Wałach, Czesław Węglarz, Andrzej Niedoba oraz Jan Wałach. Słowa uznania i życzenia przekazali także Wiesław Nowak, Halina Jawor, przyjaciele z zespołu „Krywań”, Andrzej i Elżbieta Szarkowie z Żywca, prof. Stanisława Trebunia-Tutka, Elżbieta Chodurska, państwo Buczulscy oraz kapela „Dziurawiec” w składzie: Stanisława Szostak-Berda, Anna Trebunia-Wyrostek, Agata Pitoń, Agnieszka Gąsienica-Giewont, Paulina Andersz i Katarzyna Chowaniec Rybka. Wśród obecnych znaleźli się także przyjaciele z młodych lat – Stanisław Apostoł . Maria i Andrzej Krzeptowscy-Bohac złożyli życzenia w imieniu Górali z Ameryki Północnej. Wieczór w Czerwonym Dworze był pełen wzruszających chwil, wspomnień i przede wszystkim tej najpiękniejszej, prawdziwej muzyki góralskiej, która od pokoleń gra w sercach mieszkańców Podhala. tekst: Kinga Węglarz zdjęcia: Paweł Murzyn
Z ogromną radością informujemy, że Centrum Kultury Rodzimej Czerwony Dwór zostało uhonorowane Brązowym Medalem Polonia Minor – prestiżowym wyróżnieniem przyznawanym przez Samorząd Województwa Małopolskiego. Odznaczenie zostało wręczone podczas Dni Zakopanego, w trakcie wernisażu wystawy rzeźb Stanisława Cukra „Pomiędzy”, przez Radnego Sejmiku Województwa Małopolskiego Jana Piczurę, działającego w imieniu Marszałka Województwa Małopolskiego Łukasza Smółki oraz Przewodniczącego Sejmiku Województwa Małopolskiego Jana Dudy. Wyróżnienie przyznano za szczególne zaangażowanie w pielęgnowanie i kultywowanie ludowej tradycji oraz promowanie dziedzictwa kulturowego Małopolski. Serdecznie dziękujemy Samorządowi Województwa Małopolskiego za docenienie naszej działalności. To dla nas nie tylko zaszczyt, ale także inspiracja do dalszej pracy na rzecz kultury rodzimej. Wyrazy wdzięczności kierujemy również do wszystkich osób związanych z Centrum Kultury Rodzimej Czerwony Dwór – pracowników, współpracowników, twórców ludowych, artystów, regionalistów, partnerów oraz uczestników naszych wydarzeń. To dzięki Państwa zaangażowaniu, pasji i życzliwości możemy wspólnie chronić, rozwijać i promować dziedzictwo kulturowe naszego regionu.
W sobotę 6 czerwca 2026 Centrum Kultury Rodzimej w Willi Czerwony Dwór stało się miejscem niezwykłego spotkania ze sztuką podczas wernisażu wystawy „Pomiędzy. Stanisław Cukier. Rzeźba.” Wydarzenie zgromadziło wielu mieszkańców, artystów, przedstawicieli instytucji kultury, środowiska akademickiego oraz miłośników twórczości jednego z najwybitniejszych współczesnych polskich rzeźbiarzy, a zarazem obywatela miasta Zakopane – Stanisława Cukra. To był szczególny moment dla Zakopanego, ponieważ po raz pierwszy w rodzinnym mieście zaprezentowano tak obszerną indywidualną wystawę twórczości Stanisława Cukra. Wieczór pełen rozmów, wzruszeń i refleksji pokazał, jak ważne miejsce w życiu miasta zajmuje kultura oraz spotkania wokół sztuki. Gości przywitała koordynator Centrum Kultury Rodzimej w Willi Czerwony Dwór Małgorzata Wonuczka-Wnuk, podkreślając, że organizacja tej wystawy była efektem wieloletnich starań oraz marzeniem, które udało się zrealizować po latach. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. artysta Stanisław Cukier wraz z żoną Marią Cukier, radny Województwa Małopolskiego Jan Piczura, Naczelnik Wydziału Kultury Joanna Staszak, radni miasta Zakopane prof. Jerzy Jędrysiak oraz Karol Konarski, Dyrektor Zakopiańskiego Centrum Kultury Maciej Szostak, Dyrektor Miejskiej Galerii Sztuki im. Władysława hr. Zamoyskiego w Zakopanem w Zakopanem Anna Schumacher, Dyrektor Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem Michał Murzyn, Dyrektor PLSP im. A. Kenara w Zakopanem w Zakopanem Marek Król- Józaga, prof. Jerzy Stelmach wraz z małżonką, prof. Adam Brincken wraz z małżonką, prof. Janusz Smaza, artyści, pedagodzy oraz liczni miłośnicy sztuki. Szczególnie poruszające było wystąpienie kurator wystawy Anny Król, która mówiła o uniwersalnym wymiarze twórczości Stanisława Cukra oraz o tym, że jego rzeźby opowiadają o człowieku, emocjach i relacjach „pomiędzy”. Podczas uroczystości radny Jan Piczura wręczył również zespołowi Centrum Kultury Rodzimej w Willi Czerwony Dwór Brązowy Medal „Polonia Minor”, przyznany przez Samorząd Województwa Małopolskiego za działalność na rzecz ochrony i promocji kultury regionalnej podpisany przez Łukasza Smółkę - Marszałka Województwa Małopolskiego.
Czerwcowy Wieczór w Czerwonym Dworze zatytułowany „Władza i kultura po II wojnie światowej w Zakopanem” poprowadziła dr Alicja Tatarczuch- Maciata, znana zakopiańska lekarka, właścicielka Galerii Wojciecha Flecka w Zakopanem. Przedstawiła stosunkowo mało znane fakty z powojennego życia naszego miasta. Omówiła postać Kazimierza Bergera-Jankowskiego, pierwszego burmistrza w powojennej rzeczywistości Zakopanego (1 kwietnia 1946-2 lipca 1948). Druga część prelekcji poświęcona została życiu artystycznemu w Zakopanem w latach pięćdziesiątych XX wieku, a w szczególności artyście malarzowi Wojciechowi Fleckowi, dyrektorowi zakopiańskiej delegatury Biura Wystaw Artystycznych. Nie zabrakło też opowieści o Jerzym Waldorffie – współtwórcy Muzeum im. Karola Szymanowskiego w Atmie, czy Andrzeju Panufniku – kompozytorze i dyrygencie, zmuszonym do emigracji z Polski. Wieczór zakończyła prezentacja filmu na temat twórczości Wojciecha Flecka oraz galerii znajdującej się na Chłabówce w Zakopanem. Kazimierz Berger- Jankowski (1884-1949) Od 1901 r. należał do PPS ps. „Goliat”. Zajmował się kolportażem nielegalnych wydawnictw. W 1905 r. wszedł w skład Komitetu Rewolucyjnego w Sosnowcu. W 1907 r., wobec groźby aresztowania, zbiegł do Galicji i zamieszkał w Zakopanem.Tam był współzałożycielem PPS oraz biblioteki Tow. Uniwersytetów Robotniczych. Pracował zawodowo jako buchalter w tartaku na Zwierzyńcu. Od 13 grudnia 1912 r. członek Zw. Strzeleckiego w Zakopanem; ukończył kurs podoficerski. Został instruktorem w Poroninie i Rabie Wyżnej. W czasie I wojny światowej 5 sierpnia 1914 r. wyruszył z oddziałem Zw,. Strzeleckiego do Zatora, a stamtąd do Krzeszowic. Służył w oddziale J. Piłsudskiego i Legionach Polskich ps. „Jankowski”. W Kielcach przydzielony do baonu rekruckiego 1 pp LP, był dowódcą komp. Następnie dowodził plut. 4 komp. I baonu 1 pp LP. W listopadzie skierowany do prac werbunkowych w Sosnowcu, był przydzielony do komendy etapu pułku. Wobec choroby płuc wysłany do Jabłonkowa, gdzie 9 grudnia wojskowa komenda lekarska skierowała go na leczenie do Zakopanego. Przydzielony do tamtejszej komendy placu. 15 lutego 1915 r. w stopniu plut. zwolniony z Legionów. W okresie rozkładu Austro-Węgier 1 listopada 1918 r. jako przedstawiciel lewicy wszedł w skład Rady Narodowej w Zakopanem. W niepodległej Polsce mieszkał w Zakopanem. Pracował jako urzędnik prywatny. Prowadził pensjonat w swojej willi „Zamieć” przy ul. Jagiellońskiej. Członek-założyciel i aktywista oddziału Zw. Legionistów Polskich w Zakopanem. W latach 30. przewodniczący PPS w Zakopanem. Z ramienia partii w 1934 r. wybrany do.tamtejszej Rady Miejskiej. Odznaczony Medalem Niepodległości Tekst: Małgorzata Wnuk Zdjęcia: Maciej Jonek