Ikona wyboru języka Polski
Jakość powietrza
Stopień jakości powietrza Bardzo dobra
Legenda
  Bardzo dobra
  Dobra
  Umiarkowana
  Brak danych
  Dostateczna
  Zła
  Bardzo zła
tabelka scrollowana
Czujniki GIOŚ NO2 CO O3 SO2
ul. Sienkiewicza   15.31   429.75   45.13   4.85
PM2.5 PM10
ul. Sienkiewicza   -   10.83
Czujniki o mniejszej dokładności:
Kamieniec   16.37   21.14
Józefa Piłsudskiego   4.9   6.66
Tytusa Chałubińskiego   7.65   9.72
Zofii i Witolda Paryskich   11.82   15.68
Kuźnice   0.03   0.08
Gronik   4.05   4.89
Szkoła Podstawowa w Kościelisku   11.92   15.36
Wszystkie odczyty podawane są w µg/m3
Partner: Partner
Czw. 13.05 23:00
Deszczowo
10° / 9° słabe opady deszczu
Pt. 14:00
Deszczowo
Sob. 14:00
Deszczowo
13°
Nd. 14:00
Deszczowo
11°
Pon. 14:00
Deszczowo
13°
Wt. 14:00
Deszczowo
11°
Zdjęcie promujące Zakopane
Oranment

Kornel Makuszyński

Wpisz tekst...

Kornel Makuszyński


Urodził się 8 stycznia 1884 r. w Stryju, zmarł 31 lipca 1953 r. w Zakopanem. Pochowano go na zakopiańskim Pęksowym Brzyzku.

Był powieściopisarzem, felietonistą, krytykiem teatralnym, poetą, autorem licznych książek dla dzieci i młodzieży. Jest autorem takich utworów jak m.in.: O dwóch takich, co ukradli księżyc (1928), Przyjaciel wesołego diabła (1930), Panna z mokrąową (1932), Złamany miecz (1936), Awantura o Basię (1937), Szatan z siódmej klasy (1937), Szaleństwa panny Ewy (1940). Stworzył literacką postać Koziołka Matołka i Małpki Fiki-Miki.

LWÓW – KIJÓW – WARSZAWA – ZAKOPANE
Przed I wojną światową mieszkał we Lwowie. Tam ukończył gimnazjum i w latach 1904–1908 studiował polonistykę oraz romanistykę na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego. W tamtym czasie (1902 r.) zadebiutował jako poeta i przy poparciu Jana Kasprowicza oraz Wincentego Lutosławskiego został sekretarzem redakcji „Słowa Polskiego” oraz stałym recenzentem teatralnym. W 1914 r. pełnił funkcję kierownika literackiego teatru lwowskiego. Czasy I wojny światowej spędził w Kijowie, gdzie był prezesem Związku Literatów i Dziennikarzy Polskich. W 1918 r. osiadł w Warszawie (pracował tu jako recenzent literacki i teatralny, pisał felietony, tworzył). W Zakopanem bywał już od roku 1906, a w roku 1911 był członkiem komitetu Wystawy Podhalańskiej we Lwowie. Po roku 1918 dużo czasu spędzał w mieście pod Tatrami i stał się tam jedną z najpopularniejszych postaci. Swoimi felietonami przyczynił się do popularyzacji Zakopanego. Po Powstaniu Warszawskim, w 1944 r., osiadł tam na stałe, biorąc czynny udział w życiu kulturalnym miejscowości. Zmarł 31 lipca 1953 r. Trumnę z jego ciałem wynieśli z willi „Opolanka” odświętnie ubrani górale, a na cmentarz została przewieziona na wozie ustrojonym kosówką i jedliną. Konduktowi towarzyszyła góralska muzyka wygrywana przez rodzinną kapelę Obrochtów. Na pogrzebie honorowego obywatela Zakopanego nie były obecne ówczesne miejskie władze.

TWÓRCZOŚĆ ZAKOPIAŃSKA I TATRZAŃSKA
W początkach twórczości Makuszyńskiego powstał nastrojowy wiersz Na szczycie samotnym (1906), być może inspirowany Tatrami. Ponadto Makuszyński publikował liczne felietony i opowiadania o charakterze przeważnie humorystycznym i satyrycznym dotyczące różnych spraw Zakopanego i Tatr oraz ludzi związanych z tym regionem. Ukazywały się one w czasopismach, m.in. cykl Listy z Zakopanego (od 1921) czy Moje listy. 

Część tych felietonów i opowiadań wydano też w książkach, np. Straszliwe przygody (1922), Moje listy (1923), Orlice (1925), Listy zebrane (1929), Kartki z kalendarza (1939), Dziewięć kochanek kawalera Dorna i inne opowiadania (1983).

Tematyka zakopiańska i tatrzańska pojawia się też w niektórych utworach dla dzieci i młodzieży, np. wiersz Przyjaciele (1927), Druga księga przygód Koziołka Matołka (1933), powieść Panna z mokrąową (1933), Chłopaki moje ukochane (1929, m.in. o Mieczysławie Świerzu), Bo poszedł w tę grozę gór na poszukiwanie piękna (1929), Tatry w pełnej chwale (1932).

ODZNACZENIA I PAMIĄTKI
Kornel Makuszyński został mianowany honorowym obywatelem Zakopanego 6 marca 1931 r., a w kilka miesięcy później także Związku Górali. Został również honorowym członkiem (1930) i honorowym prezesem (1933) zakopiańskiego Towarzystwa Sportowego "Wisła".

W latach międzywojennych zainicjował rozdawanie nart dla zakopiańskich dzieci i urządzanie dla nich zawodów narciarskich, które są nadal organizowane jako Memoriał im. Kornela Makuszyńskiego „Koziołek Matołek”.

W Zakopanem i w Warszawie istnieją ulice Kornela Makuszyńskiego. Wielu szkołom w Polsce nadano jego imię. W roku 1966 otwarto w zakopiańskiej willi „Opolanka”, domu, w którym mieszkał wraz drugą żoną – Janiną Gluzińską, Muzeum Kornela Makuszyńskiego (oddział Muzeum Tatrzańskiego).

Opracowanie: Agnieszka Jurczyńska-Kłosok na podstawie:
A. Hutnikiewicz Makuszyński Kornel [w:] Polski słownik biograficzny, pod red. E. Rostworowskiego, t. XIX, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk, 1974, s. 262–264.
Z. Radwańska-Paryska, W. H. Paryski Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin 2004, s. 707–708.
M. Urbanek Makuszyński. O jednym takim, któremu ukradziono słce, Wołowiec 2017.

Utwory, których fragmenty można wysłuchać w ławce:
  • Koziołek Matołek
  • Do Ludwika Solskiego drugi list zamrożony
  • „Czarnooki opryszek”
  • Felietony zawarte w książce „Gniazdo słońca” i inne felietony. Wydawca Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem

Teksty czyta: Andrzej Bienias – Aktor Teatru im. St. I. Witkiewicza
Muzyka: Jerzy Chruściński – Teatr im. St. I. Witkiewicza
Nagranie: Natalia Sosna
Projekt ławki: artysta rzeźbiarz Marek Szala

Muzeum biograficzne Kornela Makuszyńskiego- Filia Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego- ul. Tetmajera 15
http://muzeumtatrzanskie.pl/?venue=muzeum-kornelm-akuszynskiego

Wykonano na zlecenie Burmistrza Miasta Zakopane
www.zakopane.pl
2019

English version


*Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020. Działanie 6.1.3 Rozwój instytucji kultury oraz udostępnianie dziedzictwa kulturowego”.


Galeria

Do pobrania

Wstaw plik do pobraniaz drzewa mediów

wyszukiwanie zaawansowane Strzałka

Dodatkowe kategorie

Wybierz przedział czasowy