Ikona wyboru języka Polski
Jakość powietrza
Stopień jakości powietrza Dobra
Legenda
  Bardzo dobra
  Dobra
  Umiarkowana
  Brak danych
  Dostateczna
  Zła
  Bardzo zła
tabelka scrollowana
Czujniki GIOŚ NO2 CO O3 SO2
ul. Sienkiewicza   3.79   597.06   77.82   7.73
PM2.5 PM10
ul. Sienkiewicza   -   6.5
Czujniki o mniejszej dokładności:
Kamieniec   8.59   11.31
Józefa Piłsudskiego   12.34   16.3
Tytusa Chałubińskiego   4.51   5.84
Kuźnice   3.37   4.46
Szkoła Podstawowa w Kościelisku   4.2   5.71
Wszystkie odczyty podawane są w µg/m3
Partner: Partner
Pt. 25.09 08:00
Zachmurzenie
13° / 13° pochmurno z przejaśnieniami
Sob. 14:00
Deszczowo
14°
Nd. 14:00
Deszczowo
12°
Pon. 14:00
Zachmurzenie
13°
Wt. 14:00
Deszczowo
10°
Śr. 05:00
Zachmurzenie
06.05.2020
Zdjęcie promujące artykuł


Kazimierz Przerwa - Tetmajer. Piewca piękna Tatr.


Kazimierz Przerwa Tetmajer – poeta, prozaik, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli Młodej Polski. Jego cykl opowiadań Na Skalnym Podhalu i powieść Legenda Tatr zajmują ważną pozycję zarówno w piśmiennictwie tatrzańskim jak i w ogóle w literaturze polskiej. Wiele jego utworów przetłumaczono na języki obce.

Urodził się 12 II 1865 roku w Ludźmierzu, syn Adolfa Tetmajera. Starszym, przyrodnim bratem Kazimierza był Włodzimierz Tetmajer, malarz i literat, natomiast kuzynem Tadeusz Żeleński „Boy”. Tetmajer spędził młode lata w Ludźmierzu, poznał dobrze Podhale, góralszczyznę, górali i Tatry.
W latach 1881-1896 wędrował po górach, najpierw ze swoim bratem Włodzimierzem, a potem także z innymi towarzyszami, m. in. Tadeuszem Żeleńskim, Edmundem Cięglewiczem, Franciszkiem Nowickim czy Jerzym Żuławskim. 21 sierpnia 1892 roku wziął nawet udział w pierwszym wejściu na Staroleśny Szczyt. Spędzał dużo czasu pod Tatrami, między góralami, poznał również Spisz, Liptów i Tatry Niżne. Z całym swym góralskim światem związany byłjak nikt inny, nie wyłączając Witkiewicza czy Kasprowicza.

Zadebiutował w 1886 roku poematem prozą Illa, jednak jego faktycznym debiutem była nowela pt. "Rekrut" (opublikowana 15 stycznia 1886 r. w "Przeglądzie Literackim i Artystycznym"). Najważniejsze swoje wiersze zawarł w 8 tomach. Liryka tatrzańska wśród wierszy Tetmajera ma wielką wartość artystyczną. Należą do niej między innymi utwory: Patrząc ku Tatrom, W Tatrach, Pod Rysami, Podczas wiatru z Tatr, Jak Janosik tańcował z cesarzową i wiele innych.

W dziedzinie prozy Kazimierz Tetmajer zasłynął cyklem nowel Na Skalnem Podhalu (1903 – 1910) oraz powieścią Legenda Tatr, podzieloną na dwa tomy t. 1 Maryna z Hrubego (1910) i t. 2 Janosik Nędza Litmanowski (1911). Mimo regionalnego charakteru oraz obficie stosowanej przez Tetmajera gwarze, cykl Na Skalnem Podhalu uchodzi za jedno z arcydzieł polskiej literatury neoromantycznej. Dzieła te mają również dużą wartość w poznaniu folkloru podhalańskiego, ponieważ znajdują się w nich autentyczne śpiewki, opowiadania i wyrażenia oraz obraz wielu zwyczajów i obyczajów ludowych.

Utwory Kazimierza Tetmajera rozbudziły zainteresowanie Podhalem i Tatrami, przyczyniły się również do rozwoju literatury podhalańskiej i tatrzańskiej, reprezentowanej przez Andrzeja Stopkę, Wojciecha Brzegę, Stanisława Nędzę- Kubińca oraz autorów piszących tylko gwarą. Niektóre wiersze Tetmajera zostały rozpowszechnione jako przyśpiewki, a nawet pieśni takich kompozytorów jak Mieczysław Karłowicz czy Karol Szymanowski. W 1902 roku przełęcz między Gerlachem i Zadnim Gerlachem nazwano Przełęczą Tetmajera. W 1927 roku otrzymał honorowe obywatelstwo Zakopanego. Po wojnie jedną z ulic Zakopanego nazwano ulicą Tetmajera.
Kazimierz Przerwa Tetmajer zmarł 18 I 1940 roku w Warszawie. Prochy tego wielkiego poety zostały sprowadzone do Zakopanego i 15 VI 1986 roku pochowano go na starym cmentarzu. W tym roku przypada 80. rocznica śmierci i 155. rocznica urodzin autora.

Tekst: Miejska Biblioteka Publiczna w Zakopanem

Źródła:

Adam Grzymała-Siedlecki, Niepospolici ludzie w dniu swoim powszednim, Kraków 1965
Z. Radwańska-Paryska, W. H. Paryski Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin 2004