Jakość powietrza
Stopień jakości powietrza Dobra
Legenda
  Bardzo dobra
  Dobra
  Umiarkowana
  Brak danych
  Dostateczna
  Zła
  Bardzo zła
tabelka scrollowana
Czujniki GIOŚ NO2 CO O3 SO2
ul. Sienkiewicza   24.9   589.25   11.23   7.14
PM2.5 PM10
ul. Sienkiewicza   -   27.24
Czujniki o mniejszej dokładności:
Kamieniec   18.4   25.78
Józefa Piłsudskiego   12.58   16.21
Szkoła Podstawowa w Kościelisku   7.65   10.2
Wszystkie odczyty podawane są w µg/m3
Partner: Partner
Pt. 10.07 02:00
Zachmurzenie
14° / 17° rozproszone chmury
Sob. 14:00
Deszczowo
18°
Nd. 14:00
Deszczowo
11°
Pon. 14:00
Deszczowo
14°
Wt. 14:00
Deszczowo
17°
Zdjęcie promujące Zakopane

Wystawa plenerowa z okazji 115-lecia Związku Górali i 100-lecia Związku Podhalan

Zachęcamy do obejrzenia wystawy przygotowanej przez Związek Podhalan Oddział Zakopane, która ukazuje dzieje regionalnego ruchu na przestrzeni ponad 115 - letniej historii. Wystawę można zobaczyć przy górnych Krupówkach, poniżej "oczka wodnego".

W 1904 roku grupa górali powołała do życia towarzystwo Związek Górali pod wezwaniem błogosławionego Andrzeja Boboli. Na swoim sztandarze wypisali słowa „W jedności siła”. Z inicjatywy Związku Górali odbyły się trzy Zjazdy Podhalan, pierwszy w 1911 r. w Zakopanem, drugi w 1912 r. odbył się w Nowym Targu, III Zjazd w 1913 r. miał miejsce w Czarnym Dunajcu. Towarzystwo prowadziło szeroką działalność społeczną, edukacyjną, patriotyczną. W okresie, gdy nadciągało widmo wojny, zwiększył się nabór do Drużyn Podhalańskich i Legionów.

Prawie równocześnie z odrodzeniem się Rzeczpospolitej na IV Zjeździe Związku Górali w Nowym Targu 3-4 sierpnia 1919 r. powołano Związek Podhalan. Za jego twórców uważa się uczestniczących w tym Zjeździe przedstawicieli różnych stanów: polityków, samorządowców, nauczycieli, artystów, rolników. 

Pierwszym Prezesem Związku Podhalan został nauczyciel z Odrowąża Jakub Zachemski, kolejnym zaś Feliks Gwiżdż, poeta i prozaik również pochodzący z Odrowąża.

W okresie międzywojennym z inicjatywy Związku Podhalan powstały: Seminarium Nauczycielskie i Wysokogórska Szkoła Rolnicza w Nowym Targu, Spółdzielnia Mleczarska w Szaflarach, droga na Spiszu z Niedzicy do Gronia, liczne Kasy Stefczyk, wiele bibliotek i kilka domów ludowych. Prowadzono akcje oświatowe, organizowano sympozja naukowe, prowadzono sprzedaż maszyn rolniczych.

Po II wojnie światowej, jesienią 1945 roku, Związek Podhalan wznowił formalnie działalność, jednak sytuacja polityczna i wrogi stosunek władz doprowadziły do zawieszenia działalności 31 grudnia 1948 r. Po 1956 roku podjęto próbę reaktywowania Związku Podhalan. W 1957 r. udało się zarejestrować Związek Górali Tatrzańskich, którego prezesem został pisarz z Kościeliska Stanisław Nędza-Kubiniec. 6 grudnia 1959 r. na XXIV Zjeździe Podhalan przywrócono nazwę Związek Podhalan. Kolejnymi prezesami byli: Władysław Stachowiec, Stanisław Bafia, Wincenty Galica, Jerzy Ustupski, Józef Staszel, Andrzej Kudasik, Franciszek Bachleda-Księdzularz, Stanisław Kowalczyk, Andrzej Gąsienica-Makowski, Jan Hamerski, Maciej Motor-Grelok. Od 2014 roku Prezesem Zarządu Głównego ZP jest Andrzej Skupień. 

Związek Podhalan funkcjonuje na obszarze całej Góralszczyzny Polskiej we wszystkich 12 subregionach. Tworzą go dzisiaj Górale: Podhalańscy, Babiogórscy, Czadeccy, Orawscy, Śląscy, Pienińscy, Sądeccy – Biali i Czarni, Spiscy, Zagórzańscy, Żywieccy i Kliszacy. Kilka tysięcy członków ZP skupionych jest w 86 oddziałach. Większość oddziałów posiada sztandar związkowy. Niemal przy każdym z oddziałów działa zespół regionalny. Od 1973 roku oficjalną siedzibą Związku jest Dom Podhalański im. Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Władysława Orkana w Ludźmierzu, gdzie odbywają się zjazdy i inne uroczystości. Natomiast sekretariat znajduje się w Nowym Targu. Według statutu ZP naczelnym celem organizacji jest służba Ojczyźnie poprzez dbałość o moralny poziom mieszkańców Ziem Górskich oraz kulturalny i materialny ich rozwój i ochrona duchowych i materialnych wartości krajobrazu środowiska naturalnego regionu.

Tekst: ZP
Zdjęcia: KSR

(APM)