Pierwszy dzień 11. Zakopiańskiego Festiwalu Literackiego rozpoczął się od miejskiego spaceru „Zakopane Kornela Makuszyńskiego”, przygotowanego we współpracy z Muzeum Tatrzańskim. Uczestnicy wyruszyli spod bramy Cmentarza Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku, by wspólnie podążać śladami autora „Koziołka Matołka” i odkrywać miejsca związane z jego życiem oraz twórczością w Zakopanem.

O godzinie 12.00 na Placu Niepodległości odbyło się oficjalne otwarcie Festiwalu. W wydarzeniu udział wzięli Iwona Grzebyk-Dulak, Zastępca Burmistrza Miasta Zakopane, Mariusz Koperski – Dyrektor Artystyczny Festiwalu, Bożena Gąsienica – Dyrektor Festiwalu oraz Joanna Staszak – Naczelnik Wydziału Kultury Urzędu Miasta Zakopane. W swoich wystąpieniach podkreślali znaczenie literatury jako przestrzeni dialogu, spotkania i budowania wspólnoty.

Jednym z pierwszych festiwalowych wydarzeń była rozmowa prof. Jerzego Bralczyka i Michała Ogórka. Spotkanie poświęcono roli języka we współczesnym świecie, jego wpływowi na kształtowanie tożsamości oraz przemianom zachodzącym w polszczyźnie. Refleksjom nad kulturą słowa towarzyszył charakterystyczny dla obu gości humor, dzięki czemu rozmowa była jednocześnie błyskotliwa i pełna merytorycznych spostrzeżeń.

Następnie uczestnicy Festiwalu wyruszyli w literacką podróż do Szkocji za sprawą Patrycji Bukalskiej. Rozmowa wokół książki „Ziemia jednorożca. Podróż po Szkocji”, którą poprowadził Łukasz Wojtusik, pozwoliła spojrzeć na ten kraj z perspektywy dalekiej od turystycznych stereotypów. Była to opowieść o historii, kulturze i lokalnych bohaterach, skrywających się poza najbardziej znanymi szlakami.

Kolejnym punktem programu było spotkanie z Ingą Iwasiów poświęcone nagradzanej powieści „Bambino”. W rozmowie prowadzonej przez Paulinę Małochleb autorka opowiadała o pamięci, tożsamości oraz losach mieszkańców powojennego Szczecina. Dyskusja pokazała, jak literatura pomaga opowiadać historię miejsc i ludzi, którzy nadają im wyjątkowy charakter.

Wieczorem czytelnicy mieli również okazję spotkać się z Zośką Papużanką. Punktem wyjścia do rozmowy była powieść „Solo”, poruszająca tematy samotności, relacji międzyludzkich i emocji towarzyszących codzienności. Autorka opowiedziała o procesie twórczym, swoich inspiracjach oraz o tym, jak literatura pozwala lepiej rozumieć ludzkie doświadczenia. Spotkanie, podobnie jak wcześniejsza rozmowa z Ingą Iwasiów, poprowadziła Paulina Małochleb.

Równolegle odbywał się pierwszy dzień Festiwalu Literackiego dla Dzieci. Najmłodsi uczestnicy mogli wziąć udział w animacjach „Tatrzańska przygoda odkrywców”, zajęciach literacko-plastycznych „List z gór” oraz warsztatach ceramicznych „Tworzymy z gliny”. Ważnym punktem programu było także spotkanie autorskie z Joanną Jagiełło, która przybliżyła dzieciom świat swoich książek i zachęcała do rozwijania czytelniczych pasji.

Spotkanie pt. "Ptok, krzok i pniok - rozmowa o zakopiańskiej i podhalańskiej tożsamości." z udziałem Aleksandry Karkowskiej, Mariusza Koperskiego i Macieja Krupy.

Punktem wyjścia do rozmowy była kwestia tożsamości i przynależności – tego, jak postrzegamy samych siebie oraz jak jesteśmy odbierani przez innych. Goście dyskutowali, czy o poczuciu miejsca decyduje pochodzenie, czy raczej świadomy wybór przestrzeni, z którą wiążemy swoje życie i codzienność. Podczas spotkania pojawił się również temat ewolucji postrzegania „obcych” – zarówno na Podhalu, jak i w innych regionach Polski – oraz zmian zachodzących w lokalnych społecznościach. Podhale, będące wspólnym punktem odniesienia dla wszystkich uczestników spotkania, stało się pretekstem do rozmowy o różnych doświadczeniach zakorzenienia. Każdy z gości reprezentował bowiem inną perspektywę swojej obecności pod Tatrami: od osoby stąd pochodzącej, przez tę, która związała z regionem swoją zawodową i życiową drogę, po obserwatora próbującego zrozumieć jego wyjątkowy charakter. Dzięki temu dyskusja stała się wielowymiarową opowieścią o tym, czym dziś jest miejsce, które nazywamy swoim.

Dużym zainteresowaniem cieszyła się również debata z udziałem Aleksandry Karkowskiej, Mariusza Koperskiego i Macieja Krupy. Rozmowa poświęcona była współczesnemu rozumieniu podhalańskiej tożsamości, znaczeniu lokalnej tradycji, języka oraz przemian zachodzących we współczesnym Podhalu. Spotkanie stało się okazją do refleksji nad tym, jak zachować regionalne dziedzictwo, nie tracąc otwartości na zmieniający się świat.

Szczególny charakter miał wieczór na Harendzie. W Muzeum Jana Kasprowicza odbyło się spotkanie „Harenda na Festiwalu, Festiwal na Harendzie: O czym ptaszki ćwierkają?”, podczas którego Renata Bożek, Jadwiga Malina i Adam Wiedemann zaprezentowali najnowszą antologię opowiadań Związku Pisarzy ze Wsi. Rozmowa była nie tylko prezentacją książki, lecz także okazją do refleksji nad współczesną literaturą wyrastającą z doświadczenia małych miejscowości i lokalnych społeczności. W otoczeniu historycznej Harendy uczestnicy mogli wysłuchać opowieści o codzienności, pamięci i relacjach człowieka z miejscem, z którego pochodzi. Kameralna atmosfera spotkania doskonale wpisała się w ducha Festiwalu, łączącego literaturę z przestrzenią i lokalnym dziedzictwem.

Pierwszy dzień 11. Zakopiańskiego Festiwalu Literackiego zakończył się filmowym akcentem. W Kinie Miejsce odbył się pokaz klasyki filmowej - „Sokół maltański” (1941) w reżyserii Johna Hustona. Projekcja jednego z najważniejszych dzieł kina noir stanowiła znakomite zwieńczenie dnia pełnego literackich i kulturalnych przeżyć, udowadniając, że dobra opowieść potrafi zachwycać zarówno na kartach książek, jak i na ekranie.

Pierwszy festiwalowy dzień potwierdził, że Zakopiański Festiwal Literacki pozostaje wyjątkową przestrzenią spotkań autorów i czytelników, a literatura zachwycać może również w ten mniej oczywisty sposób.

Organizatorem festiwalu jest Miasto Zakopane oraz Miejska Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego w Zakopanem.

Mecenas Zakopiańskiego Festiwalu Literackiego – Hotele Nosalowy.

Partnerzy: Zakopiańskie Centrum Kultury, Miejska Galerii Sztuki im. Władysława hr. Zamoyskiego w Zakopanem, Muzeum Tatrzańskie im. Tytusa Chałubińskiego, Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza, Powiat Tatrzański, Zakopiański Uniwersytet Trzeciego Wieku, PEC Geotermia Podhalańska S.A, Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica S.A., Muzeum Jana Kasprowicza i Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, Wydawnictwo Czarne, Góralski Browar, Lampionowo.pl, Kawiarnia Samanta, Trattoria Adamo.

Patroni wspierającym promocję czytelnictwa i biblioteki: Lustru Biblioteki, Biblioteka Publiczna oraz Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich.

Patroni Medialni: Gazeta Wyborcza, Magazyn Książki, Magazyn Czas Literatury, Kwartalnik Tatry, TVP3 Kraków, Radio Kraków, Portale: Góral24.pl , Kultura Podhala, Podhale24, Tygodnik Podhalański - 24tp.pl oraz Podhalański Serwis Informacyjny Watra.

Dziękujemy również programowi PKL „Pasje Górą” za dofinansowanie projektu.

(AS)