Renowacja Pomnika Ognia
Ponad dwie dekady po wydarzeniach, które trwale zapisały się w najnowszej historii Podhala, zlokalizowany w Parku im. Lecha i Marii Kaczyńskich monument dedykowany mjr. Józefowi Kurasiowi „Ogniowi” oraz jego podkomendnym przeszedł gruntowną, profesjonalną renowację. Prace konserwatorskie, które zlecił Urząd Miasta Zakopane, stanowią kolejny etap dbałości o estetykę i stan techniczny miejsc pamięci narodowej pod Giewontem.
13 sierpnia 2006 roku. Z inicjatywy Fundacji „Pamiętamy”, na terenie Miasta Zakopane, przy wsparciu Rady Miasta i Burmistrza Zakopanego, uroczyście odsłonięto pomnik upamiętniający partyzantów walczących w latach 1943–1950 z hitlerowskim, a następnie komunistycznym zniewoleniem.
Aktu odsłonięcia dokonał osobiście Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński, wspólnie z synem majora, Zbigniewem Kurasiem. Monument, na którym wyryto m.in. słowa Zbigniewa Herberta „Nie dajmy zginąć poległym”, został poświęcony przez biskupa Albina Małysiaka. Prezydent Kaczyński podkreślał wówczas, że obecność głowy państwa w tym miejscu jest elementem szerokiego procesu przywracania pamięci historycznej oraz oddania sprawiedliwości tym, którzy nie złożyli broni po 1945 roku. Od tamtej pory pomnik – choć usytuowany w sercu Zakopanego na stałe wpisał się w martyrologiczny krajobraz stolicy Tatr.
Pomnik charakteryzuje się unikalną, surową formą wpisaną w tatrzański krajobraz. Ma kształt nieregularnego kopca ułożonego z potężnych, naturalnych głazów rzecznych (otoczaków), osadzonych na brukowanym podłożu. Wokół centralnej części pomnika wkomponowano mniejsze kamienne tablice, na których wyryto nazwiska podkomendnych „Ognia”.
W centralnym punkcie, u podstawy, dominuje potężna, lekko pochylona płyta z główną inskrypcją. Zwieńczeniem całej kompozycji jest dynamiczna, wykonana z brązu rzeźba orła z rozpostartymi skrzydłami, który zrywa się do lotu z wierzchołka skalnego obelisku. Ze względu na bliskie sąsiedztwo wysokich drzew parkowych, monument jest stale narażony na wymagające czynniki atmosferyczne i biologiczne.
Specyficzny mikroklimat Zakopanego, charakteryzujący się gwałtownymi zmianami temperatur, obfitymi opadami śniegu oraz dużą wilgotnością, nie oszczędza obiektów
z kamienia i metalu. Przez lata na chropowatej powierzchni otoczaków, w szczelinach między głazami oraz na elementach z brązu pojawiły się naturalne zanieczyszczenia organiczne, a warstwy malarskie liter uległy częściowemu wyblaknięciu oraz złuszczeniu pod wpływem wilgoci z drzew.
Ze względu na pogarszający się stan wizualny obiektu, Burmistrz Miasta Zakopane podjął decyzję o konieczności przeprowadzenia specjalistycznych prac naprawczych
i konserwatorskich. Zadanie to powierzono autorowi pomnika, panu Markowi Szczepanikowi.
Prace konserwatorskie miały charakter kompleksowy i skupiały się zarówno na estetyce, jak i na zabezpieczeniu struktury pomnika przed dalszą degradacją.
Były to:
- Usunięcie mchów i porostów – pierwszym, fundamentalnym krokiem było zlikwidowanie narastającej na głazach warstwy biologicznej, która ze względu na zacienione otoczenie parku rozwijała się niezwykle szybko, zatrzymując wilgoć
i grożąc mikropęknięciami kamienia. - Czyszczenie mechaniczne i chemiczne pomnika wraz z płytą napisową – przy użyciu specjalistycznych, bezpiecznych dla struktury skalnej preparatów oraz kontrolowanego strumienia czyszczącego, usunięto głębokie zabrudzenia, naloty
i patynę z całego kopca oraz głównego bloku inskrypcyjnego. - Prace liternicze – najdelikatniejsza część zadania obejmowała uzupełnienie brakujących liter w nazwiskach poległych i głównej inskrypcji, precyzyjne polerowanie oraz ponowne malowanie liter złotą farbą o podwyższonej odporności na skrajne, górskie warunki atmosferyczne. Dzięki temu napisy odzyskały pełną, doskonałą czytelność.
Dzięki interwencji podjętej na zlecenie Burmistrza Miasta Zakopane, przestrzeń Parku im. Lecha i Marii Kaczyńskich zyskała odświeżone miejsce pamięci. Odnowiony monument przyciąga wzrok czystością kamienia i blaskiem zrewitalizowanych, inskrypcji. Kontrast między jasnymi głazami a ciemną rzeźbą orła stał się wyraźniejszy, co udowadnia, że dbałość o estetykę i stan techniczny miejskiej architektury memoratywnej pozostaje jednym z ważnych zadań zakopiańskiego samorządu.
(MZ)
