XXXIV KWESTA NA RZECZ ODNOWY ZABYTKOWYCH NAGROBKÓW
1 listopada 2026 r. w Zakopanem, jak co roku, na Starym i Nowym Cmentarzu odbędzie się kolejna XXXIV KWESTA NA RZECZ ODNOWY ZABYTKOWYCH NAGROBKÓW.
Honorowy dyżur będą pełnić w godz. 8:00 – 19:00 zawsze chętni do wsparcia tej akcji: samorządowcy, urzędnicy, artyści - przedstawiciele zakopiańskich instytucji i stowarzyszeń, w tym m in. Muzeum Tatrzańskiego, Tatrzańskiego Parku Narodowego, Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, Przewodników Tatrzańskich, a także członkowie znanych rodów góralskich.
W tym roku do stałej grupy zaangażowanych dołączą do nas znane postaci, jak Zofia Bachleda i Adam Kitkowski.
Organizatorem jest Towarzystwo Opieki nad Zabytkami / Oddział Podhalański
Będziemy wdzięczni za Państwa przychylność i hojność.
Podsumowanie prac za fundusze z poprzednich zbiórek
W zeszłym roku zebraliśmy kwotę: 31 683, 90 zł i 37 EU.
Za fundusze z tej zbiórki udało się prowadzić systematyczną pielęgnację i renowację 32 grobów oraz na profesjonalną i zachowawczą konserwację 10 nagrobków na Pęksowym Brzyzku.
Konserwacji poddano nagrobki: Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Anny Piotrowskiej z białego marmuru w żelaznym płotkiem i bezimiennego nagrobka iglicowego z piaskowca, znajdujących się w centrum cmentarza oraz nagrobków: Gustawa Paszkowskiego - piaskowcowej płyty w kamiennym ogrodzeniu, Józefa Pawlikowskiego, Janka Rylskiego, Heleny Starkiewiczowej i Mieczysława Andruszkiewicza – w głębi cmentarza.
Umyto także cokół i tablicę przy Pomniku Demonstracji Patriotycznych w Warszawie i Wilnie z 1861 r. (kamienny pomnik z1891 r. z symbolicznymi alegoriami żałoby w centrum cmentarza) oraz płytę nagrobną Tadeusza Zwolińskiego uczytelniając wyryte tam inskrypcje. Część tych prac było zakończeniem zamierzeń zeszłorocznych.
Bieżącą pielęgnacją 4 x w sezonie objęto 13 mogił a renowacją 19 nagrobków, odnawiając ich elementy metalowe (krzyże, ogrodzenia, tabliczki), drewniane i kamienne (krzyże, ogrodzenia, tabliczki, inskrypcje) wraz zregulacją obramowań grobów.
Zlecone prace pielęgnacyjne i renowacyjne i renowację wykonywali: firma Marcisz a konserwacją nagrobków zajmowała się - dyplomowana konserwatorka – Regina Mrowca-Kenar.
5 tys. złotych przeznaczono też na renowację terenu wokół mauzoleum Jana Kasprowicza w 100 rocznicę jego śmierci.
Na wszystkie te cele łącznie wydatkowano: 47 277,00 zł, w tym: 20 500 zł (pielęgnacja z renowacją) + 21 977 zł (konserwacja) + 5 000 zł (dofinansowanie odnowy otoczenia Mauzoleum Jana Kasprowicza. Część pieniędzy pochodziło z Kwesty z 2024 r.
Dodatkowo uczniowie stolarstwa pod kierunkiem Tomasza Wojtasa z Zespołu Szkół Budowlanych wykonali kopie 4 drewnianych krzyży, w tym 3 na mogiłach bezimiennych i jeden na grobie Marii Bachledy Grubarz, które zamontowano w miejscu złamanych izbutwiałych oryginałów.
W ramach prac społecznych członkowie naszego Towarzystwa doraźnie zajmowali się ogólnymi porządkami na Starym Cmentarzu: a także dbali o groby zasłużonych dla Zakopanego i kultury polskiej: Tytusa Chałubińskiego, Stanisława i Marii Witkiewiczów, Marii i Bronisława Dembowskich, Władysława Orkana, Kornela Makuszyńskiego, Stanisława Kamockiego, Mariusza Zaruskiego i in.
Na Nowym Cmentarzu także społecznie odnowiono nagrobek młodego skauta Tadzia Kuhna, którego piękną postać i tragiczną śmierć opisał Stefan Żeromski w przejmującej nowelipt. „Złe spojrzenie”.Uczytelniono tam przejmującą inskrypcję: „Tadeusz Kuhn Ur. 1903. Jedyny syn. Rwał się ku Tatrom i padł ich ofiarą Dn. 7/IX 1919”.
Mamy nadzieję, że efekty naszych prac i wysiłków są widoczne.
Tegoroczna zbiórka przeznaczona będzie na kontynuację regularnej pielęgnacji kilkudziesięciu i konserwację kilku nagrobków na Starym Cmentarzu a także na planowaną odnowę ceglanego grobowca rodziny Szczeniowskich, znajdującego się na końcu Nowego Cmentarza, będącego miejscem pamięci rozstrzelania podczas okupacji kilkunastu osób.
Zachęcamy wszystkich do udziału we wspólnym kwestowaniu!
W myśl znanego motta z bramy Pęksowego Brzyzka:
„Ojczyzna to ziemia i groby. Narody tracąc pamięć, tracą życie”.
Zakopane Pamięta!
W imieniu Zarządu Towarzystwa Opieki nad Zabytkami/ Oddział Podhalański
Źródło: Agata Nowakowska-Wolak - organizatorka kwesty i prac.
(MZ)
