Obchodzimy 108. Rocznicę Odzyskania Niepodległości w roku Jana Kasprowicza
Serdecznie zapraszamy na obchody 11 listopada, a poniżej przypominamy patriotyczny utwór Jana Kasprowicza pt. "List do Polski".
Niech słowa poety będą dla nas zachętą do refleksji nad tym, czym jest miłość do Ojczyzny. Kasprowicz ukazuje ją jako głęboką więź, która łączy pamięć o przeszłości z troską o losy kraju. Niech jego utwór przypomina nam, że niepodległość to wspólna wartość, o którą powinniśmy dbać każdego dnia.
Jan Kasprowicz "List do Polski"
*
A cóż to za niezwykłe, śmieszne widowisko!
Jak tylko okiem sięgniesz, daleko i blisko,
Te tłumy obszarpańców, zarosłe, kudłate,
Jak gdyby brzytwą i nożyc nie znały, o stratę
Młodości nie dbające, na plecach przeróżne
Toboły, w rękach sakwy, do których jałmużnę
Wsypują jak najlichszą, szczycąc się otwarcie,
Że takie to od świata wielkie mają wsparcie!
*
Tak idą, a za nimi głodnych psów gromada
Po drodze z lada jakich podwórek wypada
I szczeka, kulejący, i wyje żałośnie,
Iż nędza zamiast maleć, coraz bardziej rośnie.
*
Za zgrają tą, jak z jakiej wypuszczeni matni,
Zdążyłem — czy pamiętasz? — i my, my ostatni,
Najmłodsi, i w mniemaniu, że widzim ramiona
Twojego niby krzyża, wrzeszczący: „To ona!
Patrzajcie, tak, to ona! Prometej skowany
Łańcuchy żelaznymi, przykuty do ściany
Kaukaskiej, do tej czarnej, prostopadłej skały,
Wiszącej nad bezdniami, nie był tak wspaniały,
Jak ona w swych męczarniach, ba, nawet rozpięty
Na krzyżu ręką zbójów sam Chrystus, w odmęty
Niepewnych lat przyszłości wpatrzon gasnącemi
Od bólu źrenicami, w śmierć i życie ziemi,
Mniej był godzien dziecięcego lenna,
Niżeli ta przejasna, niż ta przepromienna!”
*
Tak to, zda się, na zawsze powiązani z Tobą,
Żylismy Twą radością i Twoją żałobą —
Choć trudno było mówić o jakiejś radości,
Co w sobie strupieszałych nie miałaby kości.
Nieraz też jakieś gromy i jakieś wyrzuty
Płynęły przeciw Tobie z naszych serc, ukuty
Z powszedniej zgorzkniałości miecz pigmajów, radość
Sprawiał ludziom niemałą, jeśli mogli zadość
Uczynić swojej pysze, jeśli mogli z Tobą
Rozprawić się, z radością Twą i Twą żałobą.
I dzisiaj nam się zdaje — o, ty świętokradzka
Czelności! że Ty jesteś ta nowobogacka
Od cukrów i konfekcji, co siedząc w salonie
Warszawskim, we fotelu aksamitnym tonie
Na aukcji starych mebli nabytym po cenie
Bez targu, i że masz w tym dziejowe wspomnienie,
Żeś niby jest dziedziczką Jagiełłów lub Piastów,
A przecież jesteś tylko sprzedawaczką kwastów,
Wstążeczek i kokardek, modnych kapeluszy,
Bombonier, czekoladek, gęsich pióropuszy
Pokarbowanych zręcznie na strusie wachlarze,
Którymi wstyd uliczny rad wachluje twarze
Spoconych, czerwienionych komiwojażerów,
Lubiących dobrze płacić staruszków przecherów.
*
A potem, zdaje nam się, że jesteś od dziecka,
Jak dawniej, tak i dzisiaj, latorośl szlachecka,
Że mimo wszystkie dąsy i wszystkie przekąsy
Gromadzisz wokół siebie sumiaste lwy wąsy,
Że każdy komunista Twój i anarchista
Ma w sobie krew błękitną, lecz z tym, oczywista,
Jest nieźle, gdyż z nich każdy rycerzy potomkiem,
Co stalą swego miecza i swem słowem gromkiem
Do Twego dobijali się grobowca, wrota
Żelazne chcąc otworzyć, abyś wyszła, złota
I cała promienista jak wiosenne słońce,
Co żarem swym zalewa wszystkie świata końce
I nowe, świeże kwiaty z ziemi wydobywa. —
I miałaś wyjść już z lochu, jako niby żywa
Na wieki, lecz wracałaś znowu do mogiły,
Pod krzyż swój Chrystusowy, bo tak opieśniły
Znak śmierci Twej te lutnie, które w wielkim żarze
Rycerskiej krwi natchnieni dzierżyli pieśniarze,
Na jedną wielką nutę naciągając struny,
Że świat ogarną kiedyś przeraźliwe łuny
Ogniste, z których wyjdziesz Ty z płomiennym mieczem,
Ażebyś mogła czuwać nad szczęściem człowieczem
Po wieki.
*
I naprawdę tak się też dziś stało,
Iż, mimo wszystko, Polsko, Ty potężna chwało
Dni przyszłych, stajesz znowu naszą się nadzieją.
Że chociaż nam się nogi od zmęczenia chwieją,
Okrutnie utrudzone przebytymi drogi,
Będziemy znów Twoimi podążali ślady,
Gdy będziesz nowych gmachów stawiała posady,
Kamienne fundamenty, żelazne lewary,
Tak silne, iż podobnych nie mógł świat nasz stary
Wymarzyć, chociaż nieraz miewał wyobraźnię
Nad miarę snów człowieczych: znikną tiurmy, kaźnie,
Na miejscu ich postawisz wspaniałe świątynie,
Gdzie wszyscy po powszednim całodziennym czynie
Roboczym będą mogli ponieść swego ducha
W krainę, której człowiek, co dzisiaj tak słucha
Swojego i żołądka, opluwać nie będzie,
Poezji urągając, że w Ikara pędzie
Nadziemskim chce od ziemskich oderwać go rzeczy,
Choć z ziemskiej tylko gliny jest nasz byt człowieczy.
*
Słowacki śpiewał kiedyś o Twoim czerepie,
I on nam też przekleństwo zostawił, co ślepie
Bazyliszkowe mając, ślepie te wytrzeszcza
I spokój nam odbiera — potęgą złowieszcza,
Co czuwa, byśmy naszych nie przymknęli powiek,
Dopóki chociaż jeden żyłby jeszcze człowiek,
Co mógłby na Twój spokój czyhać i, ponury,
Zawiść Ci Twej drogiej, królewskiej purpury,
Co plecy Twe okrywa, Twego dyjademu
I miecza Twoich Chrobrych, co ma grozić złemu,
Jeżeliby się znowu po świecie rozsiało
Na świat ten czyhające piekielne widziadło.
*
I to jest naszą troską, i w niej też jedyna
Wyrzutów oraz przekleństw mieści się przyczyna,
Jeżeli od wyrzutów wstrzymać się nie umie,
I przekleństw głos, urodzon w pogrobowców tłumie.
*
Przepraszam Cię, o Polsko, że na Twoim chlebie
Wykarmion, mam odwagę zwracać się do Ciebie
Jak równy do równego; przecież nie zapomnę,
Że Tobie się należą me służby niezłomne.
Druk w: Jan Kasprowicz, Pisma zebrane, pod red. J.J. Lipskiego i R. Lotha, t. 6: Utwory literackie 6, oprac. R. Loth, Kraków 2001, s. 562–566.
Pełny program wydarzeń dostępny w linku: https://www.zakopane.pl/strefa-miejska/aktualnosci...
(MJ)
